TÜRKİYE’DE HALICILIK EĞİTİMİNİN AKADEMİK ALTYAPISI

Türkiye’de halı ve kilim üzerine akademik eğitim veren üniversite sayısı fazla değildir. Bu konuyla ilgili program açan üniversiteler eğitimlerini iki yıllık meslek yüksek okullarında gerçekleştirmektedir. Amaç hem geleneksel el sanatlarını öğretmek hem de modern teknolojiyle üretilen makine yapımı halıların üretim süreci hakkında öğrencileri bilgilendirmektir.

Türkiye gerek el yapımı halıcılık gerekse makine yapımı halıcılıkta dünyanın önde gelen ülkelerindendir. Halıcılık faaliyetleri önemli bir ekonomik gelir kapısıdır ve uzun yıllardır son derece profesyonel bir biçimde gerçekleştirilmektedir. Bu sektörün aynı ciddiyetle üretime devam etmesi için üniversite eğitimi almış kalifiye elemanlara ihtiyaç vardır. Güneydoğu Anadolu Halı İhracatçıları Birliği Başkanı Selahattin Kaplan’ın da söylediği gibi teknolojinin gelişmesiyle halı fabrikaları gün geçtikçe daha karmaşık makineler kullanmaya başlamışlardır ve sonuç olarak bu son sistem makineleri kullanacak kalifiye elemanlara ihtiyaç doğmuştur. Halı firmalarının üniversiteler ile işbirliği içerisinde olması, artık iyice dünyaya açılan Türk halı sektörüne büyük avantajlar getirecek, üretim süreçlerinin akademik bir altyapıya sahip nitelikli elemanlar tarafından gerçekleştirilmesi firmaların uzun vadeli hedefleri açısından olumlu sonuçlar doğuracaktır. Türkiye’deki halıcılık bölümleri, iki yıllık eğitim veren meslek yüksek okulları şeklinde düzenlenmiştir. Bu iki yıl içerisinde 30 ila 60 gün arasında bir staj dönemi vardır. Öğrenciler halı atölyelerinde ve halı fabrikalarında bu stajlarını tamamlayarak teorik eğitimi uygulamayla birleştirmekte ve mezun olduklarında “Halıcılık Teknikleri Desinatörü”, “Halıcılık ve Kilimcilik Teknikeri” gibi unvanlar almaktadır. Bu meslek yüksek okulları ara eleman yetiştirmekte ve mezunlar halıcılık işletmelerinde tekniker, desinatör, satış-tanıtım sorumlusu ve eksper olarak çalışabilmekte veya Çıraklık ve Teknik Eğitim Merkezleri, Halk Eğitim Merkezleri, Turizm ve Kültür Bakanlığı’na bağlı birimler, özel işletmeler, özel atölyeler ve kişisel üretim alanlarında tasarımcı, danışman, teknik eleman ve uzman olarak istihdam edilmektedir. Bazı mezunlar özel sektörde usta öğretici veya kalite kontrolcü olarak görev alabilirken kimileri ise tekstil sektörünün diğer dallarında iş bulabilmektedir.

egitim_2

Türkiye’de Halıcılık Eğitimi Veren Üniversiteler

Türkiye’de halı ve kilimcilik üzerine eğitim öğretim veren üniversiteler ve halıcılıkla ilgili programları şunlardır:

- Gaziantep Üniversitesi Naci Topçuoğlu Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Kilimcilik Programı

- Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Kilimcilik Programı

- Bingöl Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Kilimcilik Programı

- Afyon Kocatepe Üniversitesi Dinar Meslek Yüksekokulu Halı ve Kilim Programı

- Atatürk Üniversitesi Oltu Meslek Yüksekokulu Halı ve Kilim Programı

- Cumhuriyet Üniversitesi Sivas Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Desinatörlüğü Programı

- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ayvacık Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Desinatörlüğü Programı

- Erzincan Üniversitesi Kemaliye Hacı Ali Akın Meslek Yüksekokulu Halıcılık Programı

- İnönü Üniversitesi Arapgir Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Desinatörlüğü Programı

- Kırklareli Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Desinatörlüğü Programı

- Muğla Üniversitesi Milas Sıtkı Koçman Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Desinatörlüğü Programı

- Niğde Üniversitesi Bor Halil Zöhre Ataman Meslek Yüksekokulu Halıcılık ve Desinatörlüğü Programı

Üniversitelerde Öğretilen Konular

Bu üniversitelerde öğrencilere halı ve kilim dokumasında kullanılan geleneksel ve modern teknolojiler, desen tasarım teknikleri, temel sanat eğitimi, halı üretiminde kullanılan ipliklerin yapısı ve sınıflandırılması, iplik boyama teknikleri ve renk bilgisi, makine halıcılığının teknolojik altyapısı, desen tasarımında bilgisayarın etkili bir biçimde kullanılması, halı ve kilimlerin onarılması, yöresel halı ve kilim motifleri hakkında bilgiler ve piyasaya sürülecek ürünün pazarlanmasında izlenecek stratejiler öğretilmektedir.

Eğitimin Amacı, Nitelikleri ve Hedefleri

Bu programların temel amacı hem yeni nesillere geleneksel halı kültürünü öğreterek sanatsal değeri olan tarihsel öğelerin yok olup gitmesini engellemek hem de öğrencileri modern halı üretim teknikleriyle tanıştırarak makine halısı üretimi yapan firmalara kalifiye ara eleman yetiştirmektir.

Eğitim-öğretim süreci sonunda mezunlardan el sanatları türlerini bilmeleri ve yorumlayabilmeleri, tekstil ve bilgisayar teknolojileri ile ilişki kurabilmeleri, mesleki farkındalığa sahip olmaları, el sanatları ürünlerini çağdaş bir anlayışla yorumlayabilmeleri, diğer disiplinlerle çalışma becerisine sahip olmaları beklenmektedir.

Öğrenciler kazandıkları bilgi ve becerileri sektörel ihtiyaçlar doğrultusunda kaliteli hizmet sunarak gösterebilmeli, temel bilgisayar kullanımına hâkim olmalı, yeterli düzeyde mesleki yabancı dil bilgisine sahip olmalı, soruşturma ve araştırma yeteneklerini kazanmalı, analitik düşünecek algı seviyesine ulaşmış olmalı ve benzer disiplinlerle ilgili konularda problemleri analiz edip çözüm önerileri sunabilmelidir.

Türkiye’deki meslek yüksek okullarında verilen halıcılık ve kilimcilik eğitiminin hedefleri öğrencilere geleneksel ve çağdaş el sanatlarıyla ilgili uygulama yeterliliği kazandırmak; geleneksel el sanatlarını koruyarak geleceğe taşıma bilincine sahip olmalarını, üretim sürecinde makine ve bilgisayar teknolojilerinden mümkün olduğunca fazla yararlanmalarını, üniversitede verilen teorik bilgiyi pratiğe çevirecek yetenekler kazanmalarını, iş dünyasının aradığı niteliklerde donanımlı birer birey olmalarını ve makine halısı üretim sistemine uyum sağlayıp fabrikasyon halı üretim süreçlerine hâkim olmalarını sağlamaktır.

Üniversitelerimizde verilen halıcılık ve kilimcilik eğitim-öğretiminin güçlü yönleri, alanında nitelikli öğretim elemanı kadrosunun bulunması, ülke genelinde halı ve kilim üretiminin yaygın olması ve yöresel özelliklerin bölümün işlevselliğini arttırmasıdır. Ayrıca üniversite-sanayi işbirliğini sağlayacak imkânlar mevcuttur ve halıcılık ve kilimcilik bölümleri diğer disiplinlerle yakın ilişki içerisindedir.

Buna karşın üniveritelerimizde akademik yayın sayısı azdır, tasarım süreçlerinde kullanılan bilgisayar teknolojileri yeterinde gelişmiş değildir, proje geliştirme sayısı olması gereken seviyenin altındadır, uluslararası öğrenci değişim programı olan Erasmus programına entegrasyon başarısız olmuştur ve bölümlerin eğitim seviyesi Avrupa Birliği’nin akademik standartlarına ulaşamamıştır.

Türkiye’de halıcılık ve kilimcilik programlarında iki yıllık eğitim verilmektedir. Ancak dileyen öğrenciler bu iki yılın sonunda Dikey Geçiş Sınavı ile dört yıllık eğitim veren lisans bölümlerine geçiş yapabilmektedir. Halıcılık ve kilimcilik programlarından geçiş yapılabilecek dört yıllık bölümler Örgü ve Dokuma Öğretmenliği, Geleneksel Türk El Sanatları Öğretmenliği, Dekoratif Sanatlar Öğretmenliği, Halı, Kilim ve Kumaş Desenleri Öğretmenliği ve Nakış Öğretmenliği’dir. Ayrıca Açık Öğretim Fakültesi’ne de geçiş imkanı vardır.

Türkiye’de halı ve kilim üzerine akademik eğitim veren üniversite sayısı fazla değildir. Bu konuyla ilgili program açan üniversiteler eğitimlerini iki yıllık meslek yüksek okullarında gerçekleştirmektedir. Amaç hem geleneksel el sanatlarını öğretmek hem de modern teknolojiyle üretilen makine yapımı halıların üretim süreci hakkında öğrencileri bilgilendirmektir. Yurt dışındaki pek çok ülkede bu konuyla ilgili akademik eğitim-öğretim sınırlı seviyededir. Daha çok özel kurslar ve sertifika programları düzenlenmekte ve dar kapsamlı bir eğitim verilmektedir. Ülkemizde konuya ilgi duyan gençler bu açıdan şanslıdır. Anadolu’daki üniversitelerde verilen halı ve kilim eğitimi hem geleneksel değerlerimizin gelecek kuşaklara taşınması hem de seri bir şekilde halı üretimi yapılan fabrikalara nitelikli ara eleman yetiştirilmesi açısından faydalı olmaktadır. Bu bölümlerin gelişmesi ve ülke çapında yaygınlaşması halı sektörünü ve bu sektördeki üretim kalitesini daha da yukarılara çekecektir.

Bu Haberi Paylaş : FacebookTwitterGoogle+LinkedInPinterestEmailtumblrRedditDiggStumbleUponflattrbuffer