“Heriz halıları, çok ince düğümlü olması ve kullanılan yünün kalitesi nedeniyle oldukça değerlidir. Heriz halılarının zengin dokulu havı sağlam ve sıktır ve bu sayede onlarca yıl zemininizde muhteşem bir görüntü yaratır.”

Papa II. John Paul’un milyonları Vatikan’a çeken cenazesinde, Papa’nın tabutunun altına serilen İran halısı oldukça ilgi çekti. İslam Eserleri Müzesi uzmanlarının yaptığı açıklamaya göre, Papa II. John Paul’un tabutunun altına serilen bu halı, İran’ın kuzeybatısına özgü ‘Heriz’ halısı. Çok özel bir halı olduğu belirtilen bu el yapımı halı, çok ince düğümlü olması ve kullanılan yünün kalitesi nedeniyle oldukça değerlidir. Cenazede 3 saat boyunca kullanılan halının 15 -16 metrekare olduğu tahmin ediliyor. Bu ebattaki bir Heriz halısının oldukça değerli olduğunu belirten uzmanlar, halının yaklaşık 10-15 bin dolara (14-20 milyar lira) satıldığını açıkladı.

Peki bu kadar çok ilgi toplayan ve basında da oldukça geniş haberi yapılan Heriz halılarının özellikleri nedir?

Heriz, İran’ın kuzeybatısında yer alan ve Türkçe konuşulan Azeri bir köyün adıdır. Geçen 100 yıl süresince Heriz halıları, renk paletindeki bir kaç küçük değişiklik dışında desenlerini aynen korumuştur. Serapi denilen 19. yüzyıl örnekleri, çok daha az detay içerirken renkleri de çok daha yumuşaktır. Bu halıların desenleri zaman içinde, parlak tonlardan oluşan renk paletleri ile yoğunlaşmıştır. Bu nedenden ötürü Heriz halılarını teşhis etmek ve kaç yıllık olduklarını anlamak kolaydır.

Heriz halıları, üzerlerindeki geometrik şekiller ve toprak tonları nedeniyle tasarımcılar arasında oldukça popülerdir. Heriz halıları birbirlerinin aynısı bir yapıda olmasalarda dikkat çekici benzerlikler gösterirler. Halının orta kısmında, diğer kısımlarına göre daha açık renkteki bir alan üzerine gömülmüş büyük ve yuvarlak bir madalyon bulunur.

Bu bölgede dokunan halılar, harikulade desenleri ve dayanıklılığı nedeniyle oldukça değerlidir. Halıların çekiciliği renkler arasındaki dengeden kaynaklanmaktadır. Günümüzde, Iranda üretilen halıların büyük bir çoğunluğu Heriz bölgesindendir. Bu halılar genellikle büyük ebatlarda bulunduğu için küçük ebatlarına pek sık rastlanmaz. Heriz halılarının zengin dokulu havı sağlam ve sıktır ve bu sayede onlarca yıl zemininizde muhteşem bir görüntü yaratır. Heriz halılarında renklendirme oldukça önemli bir yer tutar. Kök boyası ile üretilen bu halılar sıcak tuğla kırmızısı gibi renkleriyle de bilinir. Halının içinde ayrıca açık pembelere, koyu yeşillere ve altın renklerine rastlamak da mümkün.

Heriz halıları, Tebriz desenlerinin geometrik bir ifadesini yansıtmaktadır. Amerikan pazarı için önemli üretim alanlarından biri olan Heriz, Tebriz ve Ardabil arasında da bir ticaret merkezidir. Bu bölgede üretilen halıların oldukça dayanıklı olmasının başlıca nedenlerinden biri de yapımında kullanılan yünün kalitesidir. Heriz halıları kendi aralarında kalite derecesine göre Ahar, Mehraban, Serapi ve Gorevan gibi isimlerle sıralanmaktadır. Heriz halılarında metrekare başına 25 ile 80 arasında düğüm sayısı bulunmaktadır.

Tipik Heriz halısının en belirgin özellikleri arasında kırmızı rengin hakimiyeti bulunur. Eski ve antika kabul edenler örneklerde ise, mavinin çeşitli tonları kullanılmıştır. Kahverengi, bej ve turkuaz gölgelerin de bulunduğu Heriz halıları çok iyi bir şekilde dokunmuş nadide ve çok güzel halılardır.

Heriz halıları genel olarak 6,12 ve 20 metrekare ebatlarında bulunur. Eski ve antika değeri bulunan diğer Heriz halılarında ise yolluk ve seccade olarak farklı ebatlar da mevcuttur.

DESENLER
Heriz halılarında kullanılan desenlerin başında halılara tipik bir karakteristik katan madalyon şekli gelir. Genellikle halının ortasında yer alan bu madalyon şekil dışında kullanılan motifler kare ya da dikdörtgen biçimdeki köşelerdir. Bu köşelerin içleri de çiçekli ve yapraklı süslemeler yer alır.

DÜĞÜMLER
Türk düğümü kullanılan Heriz halılarında metrekare başına 1000 düğüme kadar çıkılabilmektedir. İpek halılar ise çok daha ince dokunmaktadır.

HAV
Heriz halılarında kullanılan yünün kalitesi oldukça yüksektir. Yünler dik olarak kırpılır. Bu durum ipek halılarda ise tam tersidir; ipek daha kısa kırpılır.

KALİTE
Heriz halıları oldukça kaliteli halılardır. Ancak farklı kalitede dokunan bu halıları ayırt etmek gerekir. Eski ve antika Heriz halıları pazardaki en kaliteli halılar arasındaki yerini korumaktadır.